Panorama vanaf een van de kliffen op het Bukk plateau

© Rob de Jong

De vuursalamander, ook een typische bewoner van de middelgebergtes. Op regenachtige dagen een gewone verschijning. © Jan Hoogeveen

De Roodpootvalk, een echte steppevogel. © Tom

Het hooggebergte, waar sinds mensenheugenis (en nog lang na het heden) zulke nostalgische figuren rondlopen, meestal omringd door een schaapskudde.

Op onderstaande kaart is met groene tekst aangegeven welke natuurgebieden u o.a kunt bereiken vanaf Farm Lator. Tevens zijn het de gebieden waar onze excursies plaatsvinden.

De gebergten (Nationaal Park Bukk en Aggtelek en Zemplen Beschermd Landschap)

Met een hoogte van 1000 meter vormen de Hongaarse bergen het begin van de Karpaten. De invloed van de Karpaten laat zich het duidelijkst zien in de flora, hoewel de Oeraluil, de Witrugspecht en de Tsarenmantel ook aangeven dat de Karpaten niet ver weg zijn. Bukk (45.000 ha), Aggtelek (20.000 ha) en Zemplen (27.000 ha) zijn verlaten, beboste gebieden. De bossen lijken oneindig, maar er zijn ook open plekken. Vooral het Zemplen-gebergte wordt gekarakteriseerd door brede open valleien, hetgeen kenmerkend is voor een gebergte met een vulkanische geschiedenis. Mede door deze afwisseling van uitgestrekte bossen en open valleien, is Zemplen het beste roofvogelgebied van Hongarije. De gebergten van de nationale parken Bukk en Aggtelek zijn opgestuwd op een plek waar lang geleden een zee heerste. Het zijn daardoor sedimentsgebergten, die met name zijn opgebouwd uit kalk. Zij hebben een meer gesloten en ruigere structuur dan Zemplen. De zon bereikt er in vele diepe valleien de bodem niet, waardoor je er (met name onder de flora) nogal wat ijstijdrelicten aantreft. De drie gebergten zijn dusdanig verlaten en onaangetast, dat er Zwarte ooievaars, Sakervalk, Keizer-, Steen-, Schreeuw-, Dwerg- en Slangenarend en Hazelhoen broeden. Negen soorten spechten leven hier en vogels als Appelvink, Withalsvliegenvanger en Sperwergrasmus zijn talrijk.

De open plekken in deze beboste gebieden zijn zeer insektenrijk. Dagvlinders zijn de meest opvallende. Sommigen, als Tsarenmantel, Lathyruszwever en Oostelijk esparcetteblauwtje zijn zeldzaam. Anderen, als de Blauwoogvlinder, de Witbandzandoog en de Keizermantel komen voor op elke goede locatie. De flora is bijna overal uitbundig. De open delen zijn begroeid met extensief begraasde weiden en hooiland. Schapen en koeien vinden er hun weg tussen struiken en verspreid staande bomen. Dit traditioneel gebruik van de bodem garandeert een hoge diversiteit van de flora en de fauna. Tegenwoordig worden meer en meer weidegronden verlaten, hetgeen op korte termijn geen nadelige invloeden op de meeste planten en dieren heeft. Integendeel, juist doordat er niet wordt gegraasd zijn de graslanden zeer bloemrijk en bereiken veel insectenpopulaties hoge dichtheden.In Bukk en Aggtelek heeft zich een speciaal type grasland ontwikkeld op de kalkrijke bodems. De zogenaamde doline-kalkgraslanden zijn rijk aan beschermde, zeldzame soorten en zijn begroeid met prachtig ontwikkelde jeneverbes struwelen. Je treft er soorten met veelzeggende achtervoegsels als 'sibirica', tataricum', pannonica'.

back to top

De steppen en wetlands (Nationaal Park Hortobagy, Borsod Mezoseg Beschermd Landschap)

Lang geleden is een groot gedeelte van het Karpatenbekken geëgaliseerd door de toenmalige Pannonische zee. De sedimenten van de rivier de Tisza en Donau hebben dat werk in een later stadium afgemaakt. Afgezien van stuifduinen heeft de Grote Hongaarse Vlakte geen reliëf. Een hoge concentratie zouten in de toplaag van de bodem, gecombineerd met overvloedig kwelwater en ook soms extreme droogte, heeft voorkomen dat het grootschalig is ontgonnen. Het land kon op grote delen slechts extensief worden gebruikt. De opbrengsten van landbouwgewassen waren er niet interessant genoeg. Deze gespaarde oppervlakten hebben nu een beschermde status. Herders met schaapskudden karakteriseren er ook nu nog het landschap. Uitgestrekte steppen en moerassen liggen er nog net zo bij als honderden jaren geleden. Samen met de visvijvers vormen ze een oogstrelend mozaïek.

Tegenwoordig profiteren vooral vogels van de natuurbescherming. Met meer dan 500 vierkante kilometer is Hortobagy een van de beste vogelgebieden in Europa. 320 soorten vogels zijn er waargenomen (bijna ¾ van de Europese soorten). Een van de grootste attracties van het gebied zijn de Grote trappen, die helaas, ook in dit land (met een sleutel populatie in Europa) wordt bedreigd. In de moerassen kunnen alle soorten reigers (behalve Koereiger) worden gezien in ongelooflijke aantallen. Zelfs de Ralreiger en Woudaapje zijn niet zo moeilijk. Soms tref je er alle moerassterns samen aan, waarvan de Witvleugelstern en Witwangstern typische soorten zijn voor Oost-Europa. De Dwergaalscholver is aan een grote opmars bezig en broedt nu al met enkele honderden paartjes in het gebied. De aanweigheid van grote aantallen reigers en andere aan water gebonden vogels wordt deels verklaard doordat er in de Hortobagy veel visvijvers zijn. Deze herbergen grote reigerkolonies en bieden een veilige broedplaats aan meer dan 100 soorten vogels. Tijdens de trek, in de maand oktober gebruiken 60 tot 80000 Kraanvogels de visvijvers als rustplaatsen (zie herfstreizen). Maar ook de Kraanvogels zijn met steeds grotere aantallen in de zomer aanwezig. Het wachten is op de eerste broedgevallen. Voor liefhebbers van roofvogels zijn er natuurlijk Sakervalk, Keizerarend en Arendbuizerd. Deze zijn regelmatig te zien boven de drogere graslanden. Het hoofdvoedsel van deze roofvogels is de Siesel, een grondeekhoorn, die in holen leeft, maar zich overdag boven de grond laat zien.

In Borsod-Mezoseg (20.000 ha), in de volksmond de 'Kleine Hortobagy' gemoemd, komen ongeveer dezelfde soorten voor. Door het ontbreken van visvijvers zijn er minder reigers, maar tegelijkertijd zijn andere vogels als de Scharrelaar en de Kleine klapekster er talrijker. De Zwarte ooievaar, Keizerarend, Sakervalk, Roodpootvalk, Grote trap en veel watervogels zijn allemaal mogelijk. De Grote trap en de Roodpootvalk kunnen hier baltsend worden waargenomen tijdens de lentereizen.

Interessante vlinders in dit landschap zijn: Grote vuurvlinder, Resedawitje en sommige Luzernevlinders. Een van de mooiste vlinders van Europa, de Pijpbloemvlinder, kan hier in de lente zeer talrijk zijn.

Floristen kunnen hun hart ophalen aan de vegetatie in de zoutpannetjes, die worden gekarakteriseerd door onverwachte soorten als Lamsoor en Zeealsem (althans, de Oost-Europese verwanten). Natuurlijk tref je er veel soorten aan met een zogenaamde Pannonische verspreiding. En in de (kurk)droge delen heeft de vegetatie mediterrane elementen.

back to top

De overstromingsgebieden (van de rivieren Tisza en Bodrog)

Twee beschermde gebieden van dit type behoren tot onze bestemmingen: het Kesnyeten Beschermd Landschap, ten westen van Zemplen en Het Tokaj Bodrogzug Beschermd Landschap, ten oosten van Zemplen. Kesnyeten bestaat uit oude rivierarmen, vochtige tot moerassige weilanden, wilgenstruweel en moerasbossen. De diversiteit aan habitats biedt plaats aan een breed spectrum vogels. De zwarte ibis broedt hier en alle reigers kunnen hier worden gezien samen met vele watervogels en steltlopers. Sakervalk en Schreeuwarend hebben verschillende paren. De Zwarte wouw is er zeldzaam.

Tokaj Bodrogzug (10.000 ha) is het overstromingsgebied tussen de rivieren Bodrog en Tisza. Het is een min of meer origineel landschap. Met een mozaïek van moerasbossen, oude rivierarmen, graslanden, zeggevelden, rietvelden en wilgenstruweel, heeft het een hoge mate van oorspronkelijkheid. Zo moeten de rivieren in Nederland er ooit hebben uitgezien. Dit gebied is van groot belang voor de Kwartelkoning. Er leeft een grote populatie van deze bijzondere vogel. Zeearend, Zwarte ooievaar en Zwarte wouw worden hier ook regelmatig gezien.

back to top

Roemenië, Slowakije en Zuid-Polen

In de loop der jaren bouwden wij in Roemenië, Slowakije en Polen een netwerk op van betrouwbare lokale gidsen en accommodaties. Jaarlijks organiseren we in eigen beheer een speciale reis naar één van deze bestemmingen (actuele informatie vindt u op de pagina Reizen en Excursies).

In Zuid-Polen ligt de nadruk enerzijds op vogels (spechten, uilen en hoenderen) en anderzijds op zoogdieren (wisent, eland, bruine beer, bever, otter, gems, marmot, gevlekte siesel, oostelijke bunzing en kleine knaagdieren).

In Slowakije bestaat een uitgelezen mogelijkheid om beren te observeren. Dit wordt doorgaans gecombineerd met een aantal moeilijke vogelsoorten als Ruigpootuil, Dwerguil, Oeraluil, Hazelhoen, Witrugspecht, Drieteenspecht en vele andere soorten van het hooggebergte.

In Roemenie zijn de reizen gericht op de balts van het Auerhoen, gecombineerd met de bruine beer. Daarnaast organiseren we meer algemene natuurreizen in Transylvanië, waar u kennis maakt met het laagland tot de alpiene zone en van alles wat meepikt, ook van de plaatselijke cultuur.

Mocht u geïnteresseerd zijn in één van deze bestemmingen, neemt u dan contact op met:

Rob de Jong/Farm Lator/ www.farmlator.hu / farmlator@hotmail.com / Tel: 0036 - 49 336133

back to top